Forum Humanistyczne

COLLOQUIA HUMANIORUM

 

Antropologizowanie Humanistyki

(Zjawisko - proces - perspektywy)

PENSJONAT „ZŁOTY STRUG” W PLUSKACH k. OLSZTYNA

17-18 października 2008 r.

W myśli humanistycznej przełomu wieków obserwujemy nasilający się proces jej kulturyzacji. Pojęcie „kulturyzacji humanistyki”, choć brzmi paradoksalnie, trafnie opisuje sytuację zaistniałą w dziedzinach nauk o człowieku po długotrwałej dominacji obiektywistycznych perspektyw wzorowanych na naukach przyrodniczych. Humanistyczny ‘zwrot kulturowy’, którego nasilenie obserwować można co najmniej od wczesnych lat 80-tych XX wieku, w dużej mierze wiąże się z recepcją doświadczeń i idei wywodzących się z kręgu antropologii kulturowej. Wynika to w pewnej części z faktu, iż była i jest to dyscyplina, która pojecie kultury stawia w centrum swojego analitycznego słownika. Stąd pierwotnie, wprost lub pośrednio, czerpano wzorce do budowy nowych dyskursów humanistyki przełomu wieków, które z czasem dopiero zaczęły przybierać formę badań prowadzonych w stylu cultural studies. Mimo dzisiejszego naporu perspektyw „kulturoznawczych”, nie powinno więc dziwić, że w hybrydyzujących się tożsamościach dyscyplin humanistycznych, dla których konstytutywną kategorią epistemologiczną stała się kultura, terminy takie jak ‘antropologia’ czy ‘antropologiczny’ zdają się być odmieniane przez wszystkie przypadki, a zwyczaj odwoływania się do antropologii wszedł do kanonu gestów czynionych przez wielu badaczy.

Zjawisko antropologizacji humanistyki pojmować można jako ruch zmierzający w stronę ogólnego przeformułowania granic tradycyjnych dyscyplin, ruch wiodący do konstytuowania się nowych paradygmatów badań przedmiotowych (np. antropologia historyczna). W literaturze nie brak wszak również licznych przykładów rozwijania indywidualnych optyk badawczych, które sprowadzają się do przyjęcia wobec przedmiotu badań perspektywy określanej przez ich twórców mianem antropologicznej (np. antropologia obrazu, antropologia miasta, antropologia literatury, itd.). W świetle dotychczasowych doświadczeń nauki zachodniej, jak i otwierających się nań rodzimych dziedzin wiedzy akademickiej, warto zapytać, czy można dziś mówić o powstaniu nowego ‘antropologicznego’ paradygmatu nauk humanistycznych? Czy rzeczywiście istnieje formacja intelektualna znajdująca swe instytucjonalne oparcie w powstających ośrodkach badawczych, czasopismach naukowych i konferencjach wspartych na optyce antropologicznej? Czy istnieje realna wspólnota interpretacyjna posługująca się własnym językiem i reprezentująca podobną wizję poznania naukowego? Jeśli byt tej wspólnoty opiera się na idei kultury, to jak jest ona pojmowana w różnych jej odłamach. Czy warunkiem uprawiania antropologicznie zorientowanych badań jest prowadzenie „badań terenowych”, wchodzenie w sytuację bezpośredniej, personalnej interakcji z innymi ludźmi w celu zdobycia wiedzy, czy może antropologiczny teren daje się zdefiniować szerzej? Warto też zapytać, jakie dziedziny uległy dotychczas procesowi kulturyzacji, a które stawiają mu opór. Jakie są też przyczyny i źródła tego zjawiska (historyczne, intelektualne, instytucjonalne, itd.). To ostatnie pytanie zdaje się być interesujące zwłaszcza na gruncie lokalnej, polskiej tradycji interpretacyjnej, dołączającej dziś naprędce do ogólnoświatowych trendów humanistyki.

A może proces antropologizacji humanistyki nie polega na wymianie metod analityczno-interpretacycjnych, uwspólnianiu języka dyskursu, metodyki „etnograficznych” badań? Może mamy do czynienia zaledwie z zaznaczającą się w odrębnych dyscyplinach tendencją do poddawania się rekonfiguracji bez rygoru teoretycznego, idącej tropem zaledwie ogólnej, a więc niezobowiązującej skłonności do przyjmowania konceptualnie niewyraźnie zarysowanej „wspólnej perspektywy antropologicznej”? Może w zjawisku „kulturyzacji” humanistyki nie chodzi już o nawiązywanie wprost do doświadczeń, studiów i wyników badań współczesnej, jakże zróżnicowanej, antropologii kulturowej? Może mamy do czynienia ze zjawiskiem o bardziej złożonym charakterze, w którym korelatem idei „antropologizacji” humanistyki nie jest konkretna dyscyplina wiedzy akademickiej a wyłącznie proces „uwspólniania wyobraźni” poprzez akceptację dominującej, potocznej wręcz kategorii kultury? Skoro tak, to pojawia się pytanie o prawomocność spotykanego dziś tak często żonglowania pojęciami o utrwalonej w tradycji akademickiej semantyce. Czy „wspólnota wyobraźni” zezwala na dowolne etykietowanie wszystkich podejmowanych przedsięwzięć badawczych terminami „antropologia” i „antropologiczny”? Czym ona jest i jakie wyznaczniki mogą posłużyć za jej definicję graniczną – kto jest członkiem tej wspólnoty, a kto już nim być nie może?

Zgodnie z sugestiami zawartymi w podtytule proponowanego spotkania, powyższe pytania, jak i inne, które mogą się nasunąć Państwu na myśl w kontekście wywołanego wyżej problemu, chcielibyśmy postawić w trzech uzupełniających się wzajemnie planach: synchronicznym, diachornicznym oraz predykcyjnym. Uznajemy bowiem, że problem antropologizacji humanistyki powinien być rozpatrywany nie tylko w przestrzeni ogólnych pytań o ‘co’ i ‘jak’ analizowanego zjawiska, ale również – z racji jego tradycji – wokół pytania ‘dokąd’ ono zmierza? W tak zakreślonej przestrzeni, tradycyjnie oczekujemy na refleksje natury, zarówno ogólnohumanistycznej, jak i uwzględniające optykę partykularnych dyscyplin współczesnej humanistyki.

PROGRAM OBRAD

 

17 października 2008

Olsztyn, Centrum Humanistyczne UWM

(Sala Posiedzeń Rady Wydziału)

 

Marcin Brocki (Wrocław)

Antropologizowanie jako kategoria metajęzykowa

Rafał Kleśta-Nawrocki (Toruń)

Instytucjonalny aspekt antropologizacji humanistyki w Polsce

Konrad Górny (Wrocław)

Antropologizowanie antropologii

Andrzej W. Nowak (Poznań)

Analiza systemów-światów. Antropologizowanie humanistyki czy jej przekroczenie?

Anna Horolets (Warszawa)

Antropologizowanie politologii

Tomasz Rakowski (Warszawa)

Antropologizowanie medycyny

Adam Kola (Toruń)

Antropologizacja literaturoznawstwa a komparatystyka

Dorota Angutek (Zielona Góra)

Założenia szwedzkiej, brytyjskiej i amerykańskiej geografii humanistycznej.

O pożytkach i błędach związanych ze  stosowaniem perspektywy antropologicznej

Sławomir Sikora (Warszawa)

Antropologizacja spojrzenia. Blaski i cienie wizualności

Marek Wołodźko (Gdańsk)

Antropologia i sztuka współczesna

Agnieszka Jarzewicz (Słupsk)

Antropologia wobec rewolucji internetowej

 

18 października 2008

Pluski, Pensjonat „Złoty Strug”

 

Mieczysław Jagłowski (Olsztyn)

Ekspiacja i prawda zantropologizowanej humanistyki

Ewa Starzyńska-Kościuszko (Olsztyn)

O miejsce antropologii filozoficznej wśród współczesnych nauk o człowieku w kontekście powszechnej antropologizacji humanistyki

Michał Januszkiewicz (Poznań)

Heidegger i antropologia

Krzysztof Abriszewski (Toruń)

Szansa na powrót do empirii. O antropologizacji filozofii

Radosław Kawczyński (Poznań)

Wielkie dyskusje teoretyczne lat 70 i 80 a antropologia historyczna

Jacek Kowalewski, Wojciech Piasek (Olsztyn, Toruń)

Antropologizowanie historii w perspektywie „długiego trwania” – kategoria mentalności w badaniach historycznych

Marta Zawodna (Poznań)

Badanie historyczne w projekcie mikrohistorii włoskiej na przykładzie

"Spie: radici di una paradigma indiziario" i "Il giudice e lo storico" Carlo Ginzburga

Piotr Wasyluk (Olsztyn)

Antropologizowanie historii – miejsce człowieka w dziejach (miedzy fatalizmem a woluntaryzmem historiozoficznym)

 

Konferencja organizowana przy współudziale:

Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie

Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie

 

zaproszenie (pobierz)

program (pobierz)

zobacz zdjęcia    

  << góra strony >>

aktualności

o nas

działalność

uczestnicy

publikacje

galeria

kontakt

linki

 

polecane konferencje

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

webmaster