Forum Humanistyczne

COLLOQUIA HUMANIORUM

 

Rzeczy i ludzie – ludzie i rzeczy

Humanistyka wobec materialności

PENSJONAT „ZŁOTY STRUG” W PLUSKACH k. OLSZTYNA

19-20 października 2007 r.

Materialność wpisana jest nieodmiennie w przestrzeń zainteresowań humanistyki, bowiem zdolność i konieczność napotykania czegoś w otoczeniu stanowi niemożliwy do zignorowania składnik ludzkiej egzystencji. Rzecz, obiekt doświadczenia zmysłowego, cielesnego, materialnego, skupia na sobie uwagę, podlega działaniu, stanowi cel uczuć – jest przeto swoistym wytworem „ludzkiej pracy”. Tym razem uwagę potencjalnych uczestników spotkania chcielibyśmy zwrócić ku problemowi zmienności kulturowych form reprezentacji materialności w naukach humanistycznych.

Jeśli zgodzimy się ujmować humanistykę jako dziedzinę kultury, możemy postawić pytanie o to, jak badacze w ramach różnych dyscyplin, szkół i optyk podchodzą do problemu ludzkiego bycia wobec rzeczy. Czy rzecz, stając się obiektem rozważania, poddawana musi być wyłącznie opisowi w kategoriach przyrodoznawczych, które wynikają zarówno z tradycyjnego, specyficznego, pojęciowego jej umiejscowienia w kulturze zachodniej (rzecz należy „ze swej natury” do świata przyrody), jak i z utrzymującej się ciągle hegemonii wzorców myślenia scjentystycznego? Pytanie to wydaje się być szczególnie ważnym w kontekście narastającego od kilkunastu lat w humanistyce światowej trendu ku materialności, „nowego” zainteresowania światem przedmiotów, powiązanego – przynajmniej w obrębie niektórych wspólnot interpretacyjnych – z próbami odmiennego, często radykalnego redefiniowania utrwalonych tradycją perspektyw. Można zatem zapytać, jak w tekstach współczesnej humanistyki funkcjonuje rzecz. Jak wypowiedzi przeszłych i dzisiejszych humanistów kreują wierzenia i praktyki skierowane na rzecz - jakie style zachowań, wzorce działań oferują bądź narzucają głoszone koncepcje? Jaka jest historyczna dynamika przemian owych dyskursów i jakie są źródła akceptacji, określonych stanowisk w danym miejscu i czasie? W końcu jakie napięcia występują miedzy współistniejącymi, odmiennymi koncepcjami i w kontekście jakich wartości społecznych, w jakich warunkach „zewnętrznych” formułowane są poszczególne stanowiska wobec materialności?

Zasadniczy problem, jaki chcielibyśmy postawić przed uczestnikami spotkania, to pytanie o przyczyny współczesnego intelektualnego zwrotu ku materialności. Czy dzisiejsze zainteresowanie rzeczami jest próbą „nadrobienia” problemowych zaległości kolejnych pokoleń reprezentantów poszczególnych dyscyplin humanistycznych, czy też stanowi świadectwo początku drogi wiodącej, być może, do rezygnacji z postrzegania człowieka w kategoriach animal symbolicum? Czy turn to materiality może być rozumiany jako wyraz rozpaczliwej potrzeby znalezienia stałego punktu odniesienia, podstawy pewność, która ostatnio została nadwątlona przez kolejne „idealistyczne” zwroty? A może uwarunkowania wskazanego dyskursu leżą jedynie w konsumpcyjnym zdominowaniu życia współczesnych społeczności zachodnich?

Interesująca może stać się również refleksja nad postaciami, jakie zwrot ku rzeczom przyjmuje w różnych obszarach współczesnej humanistyki. Pod względem konceptualnym rytm przemian toczących się w łonie poszczególnych nurtów, nawet na poziomie pojedynczych dyscyplin, rzadko jest jednolity czy współbieżny. Pytanie o humanistyczną konceptualizację materialności wprowadza nas ostatecznie w obszar dyskusji o tożsamość humanistyki, w problem jej antropocentrycznych podstaw. W końcu obserwacja historycznych „mutacji” sposobów postrzegania rzeczy nasuwa nieodzownie pytanie o możliwość oceny oferowanych współcześnie podejść oraz kategorialną specyfikację podstaw hipotetycznej ewaluacji.

 

PROGRAM OBRAD

 

19 października 2007

Olsztyn, Centrum Humanistyczne UWM

(Sala Posiedzeń Rady Wydziału)

 

Andrzej P. Kowalski (Gdańsk)

Kulturoznawcza genealogia kategorii materialności rzeczy 

Marek Krajewski (Poznań)

Przedmioty i ludzie: motywy przewodnie, oferty, relacje.  

Marta Skowrońska, Filip Schmidt, (Poznań)

Człowiek w sieci przedmiotów 

Radek Sierocki (Olsztyn)

Kultury rzeczy

Ewa Klekot (Warszawa)

Znaczenie przedmiotu jako proces

Sławomir Sikora (Warszawa)

Fetysz dziś

Tomasz Rakowski (Warszawa)

Zbiory, wyliczenia, przedmioty przejściowe. Żywioł materialności w poznaniu antropolo-gicznym

Jacek Jan Pawlik (Olsztyn)

Kulturowe zabiegi ożywiania rzeczy. Ruch i dźwięk

Andrzej W. Nowak (Poznań)

Metafizyka rzeczy –o statusie rzeczy i narzędzi w koncepcji M. Heideggera

Krzysztof Abriszewski (Toruń)

Płynny świat społeczny – (warsztat z teorii ANT Bruno Latoura)

 

20 październik 2007

Pluski, Pensjonat „Złoty Strug”

 

Wojciech Piasek, Jacek Kowalewski (Toruń, Olsztyn)

Z tęsknoty za rzeczywistością. Uwagi na marginesie projektu „zwrotu ku rzeczom” w historiografii

Abriszewska Paulina (Toruń)

O nieobecności rzeczy w literaturze

Paweł Rodak (Warszawa)

Materialność pisma: między praktyką a tekstem (przypadek dzienników osobistych)

Adam Kola (Toruń)

Tyfus, wszy, klatki, karmiciele i II wojna światowa

Marta Zawodna (Poznań)

Wokół tego, co pozostało. Biograficzne podejście do badań nad szczątkami ludzkimi na przykładzie włosów eksponowanych w Muzeum Auschwitz-Birkenau

Beata Zielewska-Rudnicka (Olsztyn)

Człowiek w rzeczach

Marta Śliwa (Olsztyn)

Piękno a rzecz

 

Konferencja zorganizowana przy współudziale:

Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie

Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie

Katedry Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

 

zaproszenie (pobierz)

program (pobierz)

zobacz zdjęcia    

  << góra strony >>

  aktualności

o nas

działalność

uczestnicy

publikacje

galeria

kontakt

linki

 

polecane konferencje

 
 
 
 
 
 

webmaster