Forum Humanistyczne

COLLOQUIA HUMANIORUM

 

"Zwroty" badawcze w humanistyce

Konteksty poznawcze, kulturowe i społeczno-instytucjonalne

PENSJONAT „ZŁOTY STRUG” W PLUSKACH k. OLSZTYNA

23-24 października 2009 r.

Od drugiej połowy XX wieku zmiany, jakie zachodziły i zachodzą w humanistyce, powszechnie konceptualizowane są w kategoriach „zwrotów” badawczych. W literaturze, począwszy od zwrotu lingwistycznego, coraz liczniej spotykane są anonse o dokonanym, dokonującym się, bądź zbliżającym się kolejnym „zwrocie”. Dynamika tego zjawiska przybrała na sile w ostatnich dwóch dekadach XX wieku i do dziś wydaje się nie tracić siły rozpędu. W tej sytuacji, dysponując stosownymi doświadczeniami historycznymi, warto zastanowić się nad tym właśnie zjawiskiem kulturowym, przede wszystkim zaś nad charakterem tak postrzeganych i wprowadzanych do humanistyki kategorii. Czym dla przedsięwzięcia humanistycznego są „zwroty” badawcze? Jakiego rodzaju wartości i propozycje niosą one dla współczesnej wspólnoty humanistów?

Wiele świadczy za tym, że kategoria „zwrotu” staje się dziś naczelną zasadą organizującą prowadzone badania. Na naszych oczach rodzi się nowy styl naukowego myślenia. Czy jego kluczową cechą jest anty-kanoniczność oparta na zerwaniu? Jeśli udzielimy odpowiedzi twierdzącej to, w jaki sposób nowy styl budowania wiedzy wpływa na zachowanie ciągłości humanistycznego oglądu świata, poczucia udziału we wspólnym przedsięwzięciu badawczym, realizację idei dochodzenia do zbiorowego konsensusu poprzez wytrwałe, rozłożone w czasie dopracowywanie elementów krystalizującego się paradygmatu. Należy pamiętać, że choć spluralizowanie „sposobów bycia w świecie”, a także ich zmienność we współczesnych realiach jest ogromna, nadal jednak jest to świat organizowany w ramy kulturowe! Jakie jest więc miejsce tradycji wobec zjawiska „zwrotów” badawczych? Czy konstytuują się one wobec, ponad czy poza obowiązującym lokalnie kanonem interpretacyjnym?

W kontekście powiązania „zwrotów” z nowym stylem uprawiania nauki inną ważną kwestią jest status i charakter zmian ogłaszanych w publikowanych w zawrotnym tempie manifestach. Jak owa szybkość wpływa na wartość, ważność i sprawdzalną użyteczność koncepcji oferowanej przez dany „zwrot” badawczy? Czyżby osłabienie statusu teorii we współczesnej wiedzy - statusu zakładającego implicite jakąś minimalną zwartość i ciągłość konceptualną głoszonych poglądów - i sprowadzenie jej do poziomu „tylko” interpretacji miałoby być jednoznaczne ze zgodą na popadnięcie humanistów w „wirówkę” kolejnych „zwrotów”. Bywa przecież i tak, że uczestnicy i propagatorzy danego „zwrotu” w niedługim czasie stają się współtwórcami i propagatorami kolejnego, nierzadko idącego pod prąd wcześniej składanym propozycjom. Czy w tej perspektywie, po dokonanych w istocie „zwrotach” lingwistycznym i kulturowym, nie nastąpiła też dziś banalizacja kategorii „zwrotu”? Nierzadko terminem tym określane są dziś przecież niszowe przedsięwzięcia badawcze wąskich środowisk lub poszczególnych osób.

A może we współczesnym świecie kultury newsów kategoria „zwrotu” badawczego zatraciła swój wymiar poznawczy? Czy celem wywoływanych dyskusji nie jest przypadkiem zdradzana przez jednostki i grupy potrzeba wyróżnienia się na tle przyrastającej w postępie geometrycznym rzeszy badaczy i czy „zwrot” badawczy nie przeradza się w narzędzie strategii finansowego przetrwania na kapitalistycznym rynku nauki? Czy ów pragmatyczny ogląd źródła ogłaszanych dziś manifestów uznać można w jakiejś mierze za trafny?

Warto też postawić pytanie, w jaki sposób postępująca reorganizacja miejsca nauki w systemie społecznym i idąca za nim zmiana w instytucjonalnym podporządkowaniu jednostek naukowych wpływa na dynamikę rozwoju zjawiska „zwrotów” badawczych. Być może kategoria „zwrotu” badawczego jest współczesnym narzędziem do zakreślania granic własnych, lokalnych wspólnot interpretacyjnych? Czy w czasach panowania ideologii studiów transdyscyplinarnych „zwrot” może być formą manifestacji własnej przytłumionej odrębności na „wielokulturowym” rynku wiedzy?

Jak łatwo zauważyć, pytania, jakie stawiamy wobec zjawiska „zwrotów” badawczych, są pytaniami dotykającymi trzech co najmniej płaszczyzn problemowych: podstaw epistemologicznych wskazanego przedsięwzięcia naukowego, jego możliwych, szeroko rozumianych uwarunkowań kulturowych, jak i kontekstów społeczno-instytucjonalnych. W tak zakreślonej przestrzeni tradycyjnie oczekujemy na refleksję natury, zarówno ogólnohumanistycznej, jak i uwzględniające optykę partykularnych dyscyplin współczesnej humanistyki.

PROGRAM OBRAD

 

23 października 2009

Olsztyn, Centrum Humanistyczne UWM

(Sala Posiedzeń Rady Wydziału)

 

Monika Tokarzewska (Toruń)

Zwroty w humanistyce jako zwrot językowy: na przykładzie tekstów Friedricha Nietzschego, Ludwiga Wittgensteina, Judith Butler i Brunona Latoura

Agnieszka Karpowicz (Warszawa)

Od tekstu do (kon)tekstu. Wokół zwrotu kulturowego w literaturoznawstwie

Paweł Bohuszewicz (Toruń)

Po, czy w ramach poststrukturalizmu? Zwroty badawcze wobec przełomów paradygmatycznych w dwudziesto-wiecznym literaturoznawstwie polskim

Adam F. Kola (Toruń)

Zwrot dokonany niedopełniony. Z dziejów nowoczesnego literaturoznawstwa polskiego okresu międzywojennego

 

Pluski, Pensjonat „Złoty Strug”

 

Radosław Kawczyński (Poznań)

Inflacja „zwrotów”: jak często mamy do czynienia ze „zwrotami” w kulturze (humanistyce)?

Michał Januszkiewicz (Poznań)

Na żółtym świetle. O ponowoczesnym „zwrocie etycznym”

Marta Songin, (Wrocław)

„Zwrot etyczny” w antropologii.  Namysł nad politycznym i moralnym wymiarem doświadczenia etnograficznego

Maciej Bugajewski (Poznań)

O "zwrocie etycznym" w historiografii i historiozofii

Konrad Górny, Marcin Brocki (Wrocław, Kraków)

W stronę konkretu - powrót czy kolejny zwrot w etnologii

 

24 października 2009

Pluski, Pensjonat „Złoty Strug”

 

Kafar Marcin (Łódź)

Zwroty zapoznane – zwroty dokonane. Wątek autobiografii w myśleniu etnograficzno-antropologicznym

Grażyna Gajewska (Poznań)

Antropologia cyborgów wobec zwrotu performatywnego

Ireneusz Szczukowski (Bydgoszcz)

Teologia katolicka a (po)nowoczesna humanistyka. O zwrotach we współczesnej teologii

Marta Rakoczy (Warszawa)

Clifforda Geertza „zwrot” pragmatyczny w refleksji nad kulturą

Bernadetta Darska  (Olsztyn)

Czy gender zmieniło humanistykę? O płci i badaniach słów kilka

 

Konferencja organizowana przy współudziale:

Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie

Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie

 

zaproszenie (pobierz)

program (pobierz)

zobacz zdjęcia    

  << góra strony >>

aktualności

o nas

działalność

uczestnicy

publikacje

galeria

kontakt

linki

 

polecane konferencje

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

webmaster