Forum Humanistyczne

 

Interdyscyplinarne oblicza przeszłości

(Pamięci Jerzego Topolskiego)

 

Poznań, 19-20 lutego 2009 roku

Instytut Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

W dniach 19-20 lutego (czwartek-piątek) 2009 roku Instytut Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, organizuje konferencję Interdyscyplinarne oblicza przeszłości. Dyskusje na temat dorobku refleksji humanistycznej dotyczące teorii, metodologii i historii historiografii oraz wyzwań, które stawiają przed nią zmiany zachodzące w świecie, będą stanowić okazję i kontekst do upamiętnienia osiągnięć Profesora Jerzego Topolskiego i jego roli w tworzeniu polskiego środowiska badaczy zajmujących się tą problematyką.

Abstrakty Sesji

Materializacja przeszłości

(dr hab. Ewa Domańska)

Sesja dotyczyć będzie zagadnień związanych z manifestowaniem się przeszłości pod postacią śladów; jej uobecnianiem się (czy prezentyfikacją) w teraźniejszości, dzięki czemu staje się ona widzialna i doktykalna. Rozważania koncentrować się będą wokół takich pojęć kluczowych, jak: obecność, ślad, dowód, doświadczenie, rzecz/przedmiot, sprawczość rzeczy. Nie chodzi przy tym o romantyzujące pragnienia bezpośredniego kontaktu z przeszłością, ani o metafizyczne tęsknoty za doznaniem „rzeczywistego”, ani też o jakieś magiczne bycie-w-świecie poza/przed kulturą. Skupiając się na problemie materializacji przeszłości, sesja ma na celu wskazanie na nowe pytania badawcze, metody i teorie, które w refleksji o przeszłości wypłynęły na bazie obserwowanego od połowy lat 90-tych wzrostu zainteresowań materialnością, rzeczami i uobecnieniem przeszłości. Chodzi o to, by postawić problem materializacji przeszłości w innym niż konstruktywizm, semiotyka, teoria dyskursu czy teoria reprezentacji interpretacyjnym kontekście (choć rzecz jasna, nie da się uniknąć kwestii przedstawiania) i zwrócić się ku nowszym podejściom, takim jak na przykład teoria sprawczości Andy Pickeringa, teoria aktora-sieci Bruno Latoura czy materialna hermeneutyka Dona Ihde, lub poszukać inspiracji w klasycznych pracach filozofów zajmujących się problemami bytu, obecności, śladu i cielesności (Martin Heidegger, Emmanuel Lévinas, Maurice Marleau-Ponty).

Historiografia a pamięć

(dr Maciej Bugajewski)

Przedmiotem obrad sesji staną się relacje między poznaniem historycznym a dyskursami pamięci oraz innymi, niż historiograficzna, praktykami stawiającymi sobie zadanie interpretowania, kształtowania bądź wytwarzania pamięci społecznej. Chcielibyśmy zaproponować pod dyskusję następujące zagadnienia: (1) Na jakich założeniach filozoficznych oparte są zakładane przez badania historiograficzne rozumienia relacji między pamięcią, dziedzictwem przeszłości i tradycją oraz czy istnieje potrzeba poszukiwania odmiennego rozumienia tych pojęć, związana z perspektywami otwieranymi przez myśl filozoficzną kwestionującą fundamenty metafizyki Zachodu (Heidegger, Derrida, Ricoeur, Levinas)? (2) Jakie składowe dziedzictwa pamięci są szczególnie interesujące i ważne dla badań historiograficznych? (3) Jakie rozumienia pamięci zakładają poszczególne nurty badań historiograficznych? (4) Jakie mogą być zadania historiografii wobec pracy pamięci (interpretowanie, korygowanie?, wywoływanie i archiwizowanie wspomnień?) (5) Jaką rolę może odegrać historyk wobec innych, niż historiograficzne, praktyk interpretujących, regulujących, remodelujących pamięć? (6) W imię jakich wartości miałaby być dokonywana ingerencja historiografii w społeczne praktyki pamięci (prawda? sprawiedliwość? szacunek? projekt społeczeństwa transkulturowego?) i w imię jakich proponowanych strategii życia historyk miałby uprawiać „strategię pamięci”?

Historiografia w kulturze

(dr Maria Solarska)

Proponujemy, by obrady sekcji skupiły się na wybranych przestrzeniach problemowych przynależnych do rozległego zagadnienia funkcjonowania historiografii w kulturze. (1) Historiografia wobec „produkcji” społecznej mniejszości: Jeśli w analizie kultury skupić się na tym, że (jak uczy choćby Foucault) jest ona również siecią relacji władzy, że ustala porządek hierarchiczny i normatywny, można zauważyć, że historiografia wobec tak rozumianej kultury zajmuje stanowisko krytycznej opozycji lub konserwującej legitymizacji. Szczególną uwagę warto zwrócić na rolę historiografii w ukazywaniu lub maskowaniu mechanizmów wykluczających jednostki lub grupy z głównego, normatywnie pojętego jako „właściwy”, nurtu społeczeństwa. Również sama historiografia oparta jest na zakładanych przez badaczy i odbiorców przesądzeniach dotyczących uniwersalizmów modelujących większość jako europocentryczną (białą, niemuzułmańską), męską, heteroseksualną. (2) Kulturotwórcza rola historiografii: Historiografia jest wytworem kultury i czynnikiem ją kształtującym. Myśląc nad problemem kulturotwórczej roli historiografii, chcielibyśmy zwrócić się w szczególności ku pytaniom dotyczącym historii historiografii jako dziedziny poznania ujawniającej kulturowe osadzenie badań historiograficznych. Oczekujemy na studia nad koncepcjami historiograficznymi poszczególnych historyków, jak również na refleksję ogólniejszą nad strategiami poznawczymi historii historiografii, nad jej związkami z dyscyplinami takimi jak socjologia i antropologia wiedzy.

Historyczność kultury

(dr Wiktor Werner)

Sekcja pomyślana jest jako podsumowująca obrady sesji, jej tematem jest relacja między tendencjami ahistorycznymi i historycznymi w funkcjonowaniu współczesnego społeczeństwa, żyjącego w środowisku śladów przeszłości (temat sekcji pierwszej), pamiętającego (drugiej) i historiograficznie badającego swoje dzieje (sekcja trzecia). W dzisiejszej kulturze myślenie historyczne o człowieku konfrontuje się z konkurencyjnymi względem niej formami świadomości: religijną, gender, egzystencjalną (związaną z wyborem drogi życiowej). Być może największym wyzwaniem dla świadomości historycznej jest nowe postrzeganie czasu związane z nowymi formami informacji. W jaki sposób historiograficzne interpretowanie czasu zderza się w kulturze z przyspieszeniem i decentralizacją czasu w rzeczywistości internetu? Czy jest możliwy historyczny opis współczesnego społeczeństwa mutującego w stronę ahistoryczności? Czy można współczesne społeczeństwo ująć w historiograficzną metanarrację. Co nadaje sens kulturze współczesnej: historia? religia? Zachowania konsumpcje? Style życia? Pytanie najogólniejsze, czy obserwacje przemian we współczesnej kulturze pozwalają na podtrzymywanie tezy o niezbywalnej historyczności społecznego świata, w którym żyjemy?

 

  << góra strony >>

  aktualności

o nas

działalność

uczestnicy

publikacje

galeria

kontakt

linki

 

polecane konferencje

webmaster